السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
103
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
در كلمات فقها به تبع روايات با اضافه به رحم يا ارحام مىباشد ( - - ) صله رحم ) . در برخى روايات ، واژهء صله با اضافه به امام عليه السّلام و نيز شيعيان به كار رفته است . در روايتى از امام كاظم عليه السّلام آمده است : « كسى كه توانايى صلهء ما را ندارد ، به شيعيان تهى دست صله كند » و در حديثى ديگر از امام صادق عليه السّلام آمده است : « كسى كه به صلهء ما قادر نيست ، به دوستان نيكوكار ما صله كند كه پاداش صلهء ما براى او نوشته مىشود » . 2 صلهء رحم صِلَهء رَحِم : احسان و نيكى كردن به نزديكان . مراد از صله در اين جا مطلق احسان و نيكى است ، هرچند با سلام كردن و ديدار با يكديگر كه بر حسب عادات و رسوم ، مختلف است . 1 مراد از « رحم » خويشاوندان نسبى است كه از راه ولادت منتسب به انساناند - نه دامادى و شير خوردن - مانند برادر و خواهر نسبى ، عمو ، عمّه ، خاله ، دايى و فرزندان آنان . برخى ، رحم را به محارمى كه ازدواج با آنان حرام است ، اختصاص دادهاند . 2 از عنوان ياد شده به مناسبت در بابهايى چون هبه ، نكاح و شهادت سخن گفتهاند . اهميت صلهء رحم : خداوند در قرآن كريم ، قطع رحم را همپاى « افساد در زمين » نكوهش كرده است 3 و در جايى ديگر ، ارحام را در رديف خود شمرده و به پروا كردن از خود و ارحام فرمان داده است . 4 هر دو سياق ، نشانگر عظمت و اهميت صلهء رحم است . در روايات فراوان نيز بر صلهء رحم تأكيد و براى آن فوايد زيادى شمرده شده است . امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : « صلهء رحم اعمال انسان را پاك ، اموال را زياد ، بلا را دفع و حساب را آسان مىكند و اجل را به تأخير مىاندازد » . 5 امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « نخستين گوينده در قيامت رحم است كه مىگويد : پروردگار من ! هر كه در دنيا مرا وصل كرد [ صلهء رحم به جا آورد ] تو امروز بين خود و او
--> ( 1 ) . لسان العرب و مجمع البحرين ، واژهء « وصل » * ( 2 ) . وسائل الشيعة 9 / 475 - 476 .